SAD gledaju na EU kao neku vrstu saveznika, ali i globalnog suparnika i to nije samo stav aktuelne američke administracije!

Piše: FARUK KAJTAZ (Izascene)

Pristup Dolanda Trumpa odnosima prema Evropi je samo puno manje diplomatski od uobičajnog, ali je suština – ista. Razlika je u stilu i načinu provođenja strategije „uklinjavanja“ u Evropi, ali ne i u najvažnijim ciljevima.

Teza o „novoj“ i „staroj“ Evropi dogodila se davno prije Donalda Trumpa... u vrijeme čvrste vladavine Georgea Busha (mlađeg), kada je njegov utjecajni državni sekretar, Donald Rumsfeld, u trenutku tadašnje (ne)podrške ratu u Iraku (2003.) iznio tu „tezu“, koja suštinski podgrijava (stare) podjele u Evropi i EU, te sugeriše na različitost interesa.

„Stara“ Evropa je oličena o Njemačkoj i Francuskoj, a „nova“ u bloku novih demokratija na istoku, koje su se u velikom geopolitičkom preokretu pri kraju prošlog stoljeća otarasile komunizma i sovjetske dominacije.

Kako je utjecaj na „staru Evropu“ manje-više ograničen, Washington je „bacio oko“ na novi istok EU, gdje su našao puno nagodnije lidere spremne za puno viši nivo kooperativnosti.

I tako je nastao projekt „Tri mora“. Unija unutar Unije (EU)!

Od relativno skromnih početaka prije desetak godina kada su cijelu stvar zakotrljale Poljska i Hrvatska (Baltik i Jadran) Tri mora su se prometnula u veću geoplitičku priču u kojoj više niko od sudionika ne skriva da u svemu tome ključnu ulogu ima Washington... a ne Bruxelles!

Suština je u tom „Međumorju“, koje manje-više obuhvata nekadašnje prostore (istorijske) Poljske i nekadašnje Austro-Ugarske.

Niko to neće do kraja otvoreno reći, ali „Tri mora“ su „američki klin“ u živom tijelu EU, koji s jedne strane koristi prednosti i resurse EU, dok sa druge strane otvoreno protežira geopolitičke i ekonomske interese SAD, koji ne moraju nužno korespondirati sa interesima Bruxellesa!

Dapače, mogu biti i počesto jesu - potpuno suprotni.

EU nema puno izbora „na stolu“. Trump bi rekao „nema karata“. Može rizikovati raspad na istoku ili pak pristati na igru suparništva i savezništva sa SAD.

Ono što je ranije potiho najavljivano kao „mogućnost“ sada se realizira kao geopolitička stvarnost i to ponajprije zbog ogromnih promjena koje je u Evropi donio rat u Ukrajini. Evropa se osjetila ugrožena ratom u Ukrajini i još više činjenicom da je od moguće ruske agresije i širenja rata može zaštiti samo strateško vojno prisustvo SAD na njenom tlu!?

Washington tako (dok još uvijek može) i dok ima stratešku prednost želi da u Evropi utvrdi pazar i praktički „poklopi“ prosperitetni istok kontinenta kontrolišući geopolitički pristup putem čak tri mora.

Dva topla (Jadran i Crno) i jednog hladnog (Baltik).

I dok se EU bavi sama sobom i ponovnom izgradnjom strateškog odbrambenog „kišbrana“, SAD vješto koriste strah istoka EU od Rusije te putem kontrole nad energentima i uz globalnu vojnu kontrolu - određuju ritam događanja.  

U svjetlu te šire geopolitičke slike istoka Evrope, treba gledati i na zbivanja na Balkanu, gdje je Hrvatska „ključni partner“ i to ponajviše zbog pristupa Jadranu, a puno manje zbog nekakvih „poslovnih prilika“.

SAD ostavlja tako Evropi da se bavi demokratskim standardima, dok Washington „kupi kajmak“ i time ostvaruje itekakav utjecaj na Starom kontinentu.

Ako šta kome „treba“ Washington to misli dobro naplatiti. I Evropljanima i Rusima, jer su samo interesi – vječni.   

„Tri mora“ i jedna Amerika... Unija unutar Unije!  

Ostaće nam samo te betonske ruke

i mrtva mora bez valova i luke

od rata do rata, od vrata do vrata

prestaju da budu i mama i tata....