Bosna i Hercegovina nastavlja biti meta naplate sporova koje sa stranim investitorima proizvodi entitet RS.
Republika Srpska sve se jasnije približava granicama fiskalne održivosti, a glasniji od sunovrata finansija pokušavaju biti samo čelnici vladajućeg SNSD-a. Posebno je problematična činjenica da se rezultat poslovanja manjeg bh. entiteta, onaj negativan, stalno fakturiše Bosni i Hercegovini.
Tako država nastavlja plaćati cijenu politike RS-a koja mijenja vlade kako bi mogla servisirati dugove, ali ne i potencijalne međunarodne sporove. Nakon afere Vijadukt i isplate 120 miliona slovenačkoj firmi koja je tužila državu zbog poteza vlasti RS-a, BiH je ponovno pred mogućom tužbom.
Na narednoj sjednici Vijeća ministara kao četvrta tačka dnevnog reda predloženo je da se razmatra Odluka o imenovanju ad hoc članova Pregovaračkog tijela Bosne i Hercegovine za mirno rješavanje međunarodnih investicionih sporova u postupku po zahtjevu za prijateljskim rješavanjem investicionog spora.
Radi se o sporu između između vlasnika Poliester grupe iz Priboja (Srbija), odnosno skupine investitora koji tvrde da su im Vlada RS-a i općina Rudo nanijeli štetu protivpravnim oduzimanjem nekretnina.
Investitori također tvrde da su o problemu odlučivali sudovi RS-a, ali da su presudili na njihovu štetu te sada putem advokata Gorana Bubića iz Banje Luke, poznatog po tome što je bio advokat odbrane Miloarada Dodika (SNSD), traže mirno rješavanje spora u kontekstu međunarodnog rješavanja investicijskih sporova.
Takvo nešto je omogućeno zbog postojanja bilateralnih sporazuma Bosne i Hercegovine i država poput Slovenije i Srbije, o recipročnom unapređenju i zaštiti investicija. Prema posljednjim podacima, javni dug Republike Srpske na kraju januara 2026. godine iznosio nešto više od 6 milijardi KM, što čini ukupno 31 posto procijenjenog BDP-a.
Nakon planiranog zaduženja kod Svjetske banke u području poljoprivrednog razvoja i zaštite proizvodnje hrane, a koji bi se u Narodnoj skupštini RS-a trebao potvrditi manje od 24 sata nakon što je Savo Minić (SNSD) po treći put imenovan za premijera, ukupan dug doseći će gotovo 7 milijardi KM.
Uprkos tome, entitet povećava svoje obaveze, ali očigledno koristi institucije BiH kao metod rješavanja potencijalnih finansijskih sporova. Slučaj iz Rudog, pokazuje potencijalno mnogo ozbiljniji problem, da investitori iz RS-a pokušavaju svoje zahtjeve naplatiti od države Bosne i Hercegovine. Dakle, sporovi koji nastaju na entitetskom nivou, postaju potencijalne međunarodne obaveze države, pa se finansijski teret širi na cijeli sistem, odnosno budžet Bosne i Hercegovine.
Do aprila 2026. godine zaustavljen je spor, odnosno odložena aktivacija arbitraže pred sudom u Washingtonu vrijedna skoro 700 miliona KM, a koja se odnosi na rad RiTE Ugljevik. Ovaj spor zamrznut je zbog postojeće presude suda iz Beograda koja se odnosi na neisporučenu struju i uložena sredstva koja pripadaju Elektrogospodardstvu Slovenije, a koja iznose 268 miliona KM.
Sa Slovenijom je dogovoreno da se glavnica duga isplaćuje tokom sedam godina, a ta država je iz Termoelektrane Ugljevik već od 2024. godine počela povlačiti trećinu prozvedene električne enegije.
